Kanadada dörd günlük iş həftəsi: Məhsuldarlıq necə sürətlə yüksəlir?

İş yeri yanması və iş həftəsinin gələcəyi

Kanadada orta iş həftəsi 40 saatdır, lakin Mental Health Research Canada-nın sorğusuna görə, işçilərin 39 faizi iş yeri yanması hissi yaşayır. Bu, həm işçilərin rifahına, həm də işəgötürənlərin maliyyəsinə ciddi zərər vurur. Məsələn, yanmanın işəgötürənə verdiyi zərər işçi başına ildə 5,500-28,500 Kanada dolları (təxminən 9,300-48,200 AZN) arasında dəyişir. ABŞ-da isə bu rəqəm orta şirkət üçün illik təxminən 5 milyon ABŞ dolları (təxminən 9,500,000 AZN) təşkil edir.

Dörd günlük iş həftəsinin təcrübələri

2018-ci ildə Yeni Zelandiya əsilli iş adamı Andrew Barnes 250 işçisi olan şirkətini dörd günlük iş həftəsinə keçirdi. Nəticələr ürəkaçandır: həm işçilərin rifahı yaxşılaşıb, həm də məhsuldarlıq artıb. Kanadada isə Montreal şəhərində yerləşən 15 nəfərlik video oyun şirkəti Kitfox Games beş il əvvəl bu modeli tətbiq edib. Şirkətin baş direktoru Tanya Short deyir ki, “Mən tam əminəm ki, beş günlük iş həftəsindən daha yaxşı iş alıram.” O, video oyun sənayesində ödənişsiz əlavə işə qarşıdır və dörd günlük iş həftəsinin işçilərin yaradıcılığını artırdığını vurğulayır.

Elm və iqtisadiyyatın baxışı

Boston College-da iqtisadçı və sosiologiya professoru Juliet Schor 245 müxtəlif ölkədə aparılan təcrübələrin nəticələrini araşdırıb. Onun tapıntılarına görə, bu təcrübələrin 90 faizi qısa iş həftəsinin davam etdirilməsini seçib. HEC Montréal-də maliyyə üzrə dosent Amir Barnea isə bildirir ki, dörd günlük iş həftəsi həm işçilərin, həm də şirkətlərin rifahına müsbət təsir göstərir.

Tarixi perspektiv və gələcək proqnozlar

1930-cu ildə məşhur iqtisadçı John Maynard Keynes iş həftəsinin texnoloji tərəqqi sayəsində 15 saata qədər azalacağını proqnozlaşdırmışdı. Bu gün isə Kanadada 32 saatlıq iş həftəsi yeni əmək standartı kimi müzakirə olunur. Tam tətbiq üçün 10 illik müddət təklif edilir. Juliet Schor qeyd edir ki, “10 il ərzində Google və Apple kimi nəhəng şirkətlərin dörd günlük iş həftəsini tətbiq edəcəyinə əminəm.”

İnsanlar üçün yeni ümid

Dörd günlük iş həftəsi sadəcə iş saatlarının azaldılması deyil, işçilərin həyat keyfiyyətinin yüksəlməsidir. Daha az stress, daha çox yaradıcılıq və daha balanslı həyat – bu, artıq bir çox işçinin gündəlik reallığına çevrilir. Kanadada bu modelin geniş yayılması həm işçi, həm də işəgötürən üçün yeni imkanlar açır, iqtisadiyyatın dayanıqlığını artırır. İş həyatının bu yeni ritmi insanların iş və şəxsi həyat arasında daha sağlam əlaqə qurmasına şərait yaradır.